Fundacja rodzinna weszła do polskiego systemu prawnego 22 maja 2023 r. i od razu stała się jednym z najchętniej wybieranych narzędzi sukcesyjnych przez polskich przedsiębiorców.
Na koniec 2025 r. Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim zarejestrował 3 140 fundacji rodzinnych, podczas gdy łączna liczba złożonych wniosków przekroczyła 5 000. Popularność jest bezdyskusyjna – i właśnie dlatego sądy administracyjne i powszechne zaczęły wypowiadać się w sprawach, które dotąd pozostawały w sferze interpretacyjnych spekulacji.
Poniżej omawiamy najważniejsze orzeczenia ostatnich miesięcy.
Pierwsza upadłość fundacji rodzinnej – koniec mitu „bezpiecznej przystani”?
Najbardziej przełomowe orzeczenie ostatnich miesięcy wydał Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy, który 3 marca 2026 r. ogłosił pierwszą w Polsce upadłość fundacji rodzinnej, potwierdzając jej zdolność upadłościową.
Rozstrzygnięcie to obala powszechne przekonanie, że fundacja rodzinna stanowi absolutną ochronę przed odpowiedzialnością finansową. Fundacja rodzinna odpowiada solidarnie z fundatorem za jego zobowiązania powstałe przed jej ustanowieniem – odpowiedzialność ta jest ograniczona do wysokości wniesionego mienia i powstaje z mocy prawa.
Co istotne, wierzyciel może dochodzić swoich roszczeń bezpośrednio od fundacji, bez konieczności uzyskiwania dodatkowego orzeczenia sądowego.
Praktyczna wskazówka: Fundacja rodzinna to potężne narzędzie sukcesyjne, ale nie tarcza nieprzebita. Fundatorzy z bagażem wcześniejszych zobowiązań powinni szczególnie starannie zaplanować moment i sposób wniesienia majątku.
Najem krótkoterminowy – sądy po stronie podatników (na razie)
Jednym z najgorętszych sporów interpretacyjnych od początku istnienia fundacji rodzinnej jest kwestia najmu krótkoterminowego (platformy takie jak Airbnb). Organy skarbowe konsekwentnie twierdziły, że nie jest to „najem” w rozumieniu ustawy i stosowały sankcyjną stawkę CIT w wysokości 25%.
W najnowszych orzeczeniach sądy administracyjne stanęły jednak po stronie fundacji rodzinnych, wskazując, że nie ma podstaw, by różnicować skutki podatkowe dla najmu określonego w przepisach Kodeksu cywilnego i najmu krótkoterminowego. Linię tę wzmacnia wyrok WSA w Rzeszowie (I SA/Rz 172/25), który potwierdził, że fundacja rodzinna może prowadzić racjonalną działalność inwestycyjną w zakresie nieruchomości, o ile nie ma ona charakteru czysto spekulacyjnego.
Warto jednak zachować ostrożność: mając na uwadze zawetowane pod koniec 2025 r. zmiany przepisów, które miały wyłączyć najem krótkoterminowy z katalogu dozwolonej działalności, obecna wygrana przed sądem może być sukcesem tymczasowym.
Zagraniczne spółki transparentne podatkowo – fundacja wygrywa
Kolejnym obszarem spornym jest uczestnictwo fundacji rodzinnych w zagranicznych spółkach transparentnych podatkowo (np. luksemburskie SCSp, kajmańskie Cayman LP). Organy skarbowe twierdziły, że skoro spółki te nie podlegają opodatkowaniu CIT, to nie mieszczą się w ustawowym katalogu dozwolonej działalności fundacji.
WSA w Warszawie (III SA/Wa 2557/24, wyrok z 16 stycznia 2025 r.) oraz WSA w Łodzi (I SA/Łd 114/24, wyrok z 9 kwietnia 2024 r.) uznały, że fundacja rodzinna może korzystać ze zwolnienia z CIT również w odniesieniu do przychodów z udziału w zagranicznych spółkach transparentnych podatkowo, a ocena spółki jako „handlowej” jest niezależna od jej statusu jako podatnika CIT.
Wierzytelności w fundacji rodzinnej – niebezpieczna tendencja fiskusa
Szczególnie niepokójący jest trend w interpretacjach dotyczących wierzytelności wniesionych do fundacji rodzinnej. Pomimo braku zmian legislacyjnych, w ostatnich miesiącach widoczne jest zaostrzanie podejścia organów do opodatkowania fundacji – zjawisko to jest szczególnie wyraźne w interpretacjach indywidualnych dotyczących zasilania fundacji wierzytelnościami.
Sądy administracyjne na razie hamują ten trend. WSA w Warszawie (III SA/Wa 2232/24, wyrok z 5 grudnia 2024 r.) zajął stanowisko, że otrzymywanie wypłat z zysku i oprocentowania stanowi jedynie bierne otrzymywanie majątku i nie może zostać uznane za efekt wykonywania działalności gospodarczej. Co istotne, w marcu 2026 r. Dyrektor KIS – z uwagi na uprawomocnienie się tego wyroku – był zobligowany do korekty swojego stanowiska w wydanej interpretacji (pismo z 17 marca 2026 r., sygn. 0114-KDIP2-1.4010.242.2024.14.S/KW).
Sytuacja legislacyjna: weto Prezydenta i kompleksowy przegląd ustawy
Na poziomie legislacyjnym rok 2025 zakończył się zaskakującym ruchem: 27 listopada 2025 r. Prezydent zawetował próbę nowelizacji ustawy o CIT w zakresie opodatkowania fundacji rodzinnych. Argument był formalny – Ministerstwo Finansów jako autor projektu nie przestrzegało wymogu z art. 143 ustawy o fundacji rodzinnej, nakazującego Radzie Ministrów dokonanie przeglądu przepisów po upływie trzech lat od ich wejścia w życie.
Właśnie ten przegląd legislacyjny, zainicjowany przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii, trwa obecnie – z udziałem samorządów zawodowych i organizacji branżowych. Jego celem jest kompleksowa ocena funkcjonowania ustawy, a nie wyłącznie aspekty podatkowe.
Podsumowanie
Fundacja rodzinna wchodzi w swój trzeci rok z bogatym dorobkiem orzeczniczym, który w większości przypadków sprzyja podatnikom. Sądy administracyjne bronią dostępu do zwolnień CIT w obszarze najmu, zagranicznych inwestycji czy zarządzania wierzytelnościami.
Jednak przełomowy wyrok o upadłości fundacji oraz narastające zaostrzanie podejścia organów skarbowych pokazują, że czas na „budowę naprędce” już minął. Fundacja rodzinna nadal jest jednym z najskuteczniejszych narzędzi ochrony i sukcesji majątku – ale tylko wtedy, gdy jest starannie zaprojektowana pod kątem prawnym i podatkowym.
Jeśli rozważasz założenie fundacji lub chcesz dokonać przeglądu już istniejącej struktury, zapraszamy do kontaktu.
Michał Gawlak
radca prawny
***
Fundacja rodzinna a zobowiązania – jak chronić majątek przed wierzytelnościami
Fundacja rodzinna to nie tylko narzędzie do zarządzania majątkiem, ale również skuteczny sposób na jego ochronę. Jednym z kluczowych pytań, które stawiają sobie przedsiębiorcy i osoby zamożne, jest: czy majętek umieszczony w fundacji jest bezpieczny przed wierzytelnościami?
W tym artykule wyjaśnimy, jak działa ochrona majątkowa w fundacji rodzinnej i jakie są jej ograniczenia [Czytaj dalej…]
{ 0 komentarze… dodaj teraz swój }